Lista przypraw kuchennych, spis ziół i lista potraw.
Potrawy wzbogacane aromatem przypraw i ziół, w pełni smakują inaczej.
Potrawy i jakie przyprawy w kuchni domowej?
Zioła i przyprawy uzupełniają smak potraw, są niezbędne do uzyskania odpowiedniego smaku potraw z:
Zioła to głównie liście, podczas gdy przyprawy to suszone owoce, korzenie, nasiona lub kora roślin. Zioła mogą być świeże lub suszone, całe lub zmielone. Przyprawy i mieszanki przypraw mają zazwyczaj bardziej wyrazisty smak niż zioła, ponieważ są wykonane z rozdrobnionych roślin, które są bogate w olejki eteryczne. Przyprawy suszone mogą przetrwać znacznie dłużej niż świeże zioła. Zioła i przyprawy zmieniają się wraz z porami roku, mają też różne działanie na nasz organizm, korzystnie wpływają na nasze zdrowie, np. kurkuma jest znana ze swoich właściwości przeciwzapalnych, cynamon pomaga regulować poziom cukru we krwi, a nasiona kopru włoskiego są doskonałym źródłem witaminy C i mogą pomóc w zmniejszeniu stanu zapalnego w organizmie wywołanego ciepłem. W literaturze rozróżnia się przyprawy i zioła rozgrzewające (imbir, cynamon, kardamon, pieprz czarny, pieprz cayenne, anyż gwiaździsty, goździki) oraz przyprawy i zioła chłodzące (nasiona kopru włoskiego, nasiona kozieradki, nasiona kminu, nasiona kolendry, kurkuma, zielony kardamon). Oto najpopularniejsze zioła i przyprawy stosowane w kuchni domowej:
- Anyż gwiaździsty
Dodaje słodko-pikantny smak do zup i potraw mięsnych. Stosowany również, jako środek na kaszel, pomocny w problemach trawiennych. - Bazylia
Idealna do pesto, marynat, dressingów, sosów, kanapek, zup i sałatek. Świeżą bazylię dodajemy pod koniec gotowania. - Cebula
W większości dań gotowanych czerwona i żółta cebula są wymienne. Ale jeśli szukamy pięknego koloru – a także antyoksydacyjnych składników, sięgnij po czerwoną cebulę, która ma łagodniejszy słodki smak. Wątróbka jest pełna niezbędnych nam minerałów. Cebulę czerwoną, lekko podsmażoną, zawsze podajemy z wątróbką wołową, aby złagodzić jej charakterystyczny posmak. - Cytryna
Skórka z cytryny wzbogaca gotowanie, od pikantnych potraw z kurczaka po pikantne desery, ma lekko cytrynowy i gorzki smak. Cytryna wzbogaca smak wielu potraw. Cechą cytryny jest jej kwasowość, która przełamuje bogactwo smaku, równoważy słodycz, potrafi ożywić mdłe smaki. - Chili
Różnią się znacznie pod względem mocy. Sprawdza się w większości potraw, w tym w gulaszach warzywnych lub owocach morza, lub zupie warzywnej. Dodaje smaku i pikanterii. Połącz z kminem, nasionami kolendry i kurkumą, aby nadać potrawom indyjski charakter. - Cynamon
Najczęściej używany do słodkich przysmaków, takich jak ciasto i kruszonka jabłkowa. Cynamon ma właściwości rozgrzewające, które pomagają w pobudzaniu krążenia (szczególnie u osób z chronicznie zimnymi dłońmi i stopami), łagodzeniu gazów trawiennych i skurczów oraz łagodzeniu bólu stawów. - Czosnek
Ząbki i forma sproszkowana są wyjątkowo wszechstronnie wykorzystywane na wiele różnych sposobów w kuchniach całego świata. Można go dodawać do zup, sosów, marynat i mieszanek przyprawowych, a także jest kluczowym składnikiem wielu pikantnych potraw. Łatwo się przypala. Rozgnieciony czosnek można dodać pod koniec gotowania. - Cząber
Dobrym substytutem cząbru jest tymianek, majeranek, szałwia, oregano, bazylia lub połączenie tymianku i mięty. Kwaśny smak. - Estragon
Nadaje potrawom charakterystyczny, słodko-gorzki, kwaśny smak i ma aromat podobny do anyżu gwiaździstego. Należy dodawać pod koniec gotowania. Dobrze komponuje się z drobiem, rybami, daniami jajecznymi, wołowiną i zupami warzywnymi. Można go również dodawać do sosów sałatkowych. - Gałka muszkatołowa
Słodki i ostry smak, dodawaj gałkę z czarnym pieprzem do domowych sosów białych i serowych, również do zup ziemniaczanych, kalafiorowych i kapuśniaku. Uzupełnia smak wołowiny i wieprzowiny, wystarczy dodać odrobinę utartej gałki muszkatołowej. - Garam masala
Garam masala to mieszanka przyprawy, które są często używane w kuchni indyjskiej. Zazwyczaj składa się z połączenia przypraw, takich jak cynamon, goździki, kardamon, kminek, imbir, kurkuma, kolendra i gałka muszkatołowa. Może również zawierać czarny pieprz, chili i pieprz cayenne. Ta mieszanka przypraw dodaje głębi i złożoności smaku potrawom. Dodaj garam masala do curry, dań z ryżem. Można ją również posypywać pieczone warzywa lub ziemniaki, aby nadać im dodatkowy smak. - Gorczyca
Nasiona, jak również liście tej rośliny mają wartość kulinarną i jest znana ze swoich właściwości leczniczych i ostrego smaku. Nasiona gorczycy i wodne wyciągi tworzą warstwę ochronną na błonie śluzowej żołądka, niwelują stany zapalne, chronią przed podrażnieniem żołądka. Gorczyca biała ma łagodniejszy smak niż gorczyca czarna. Idealny dodatek do kwaszonych warzyw. - Goździki
Goździki są używane w kuchni wielu krajów, nadając smak mięsom, curry i marynatom. Goździki chronią przed infekcjami, mają właściwości przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze. - Imbir
Ostry, pieprzny, cytrynowy i lekko słodki, z ostrym aromatem, wzbogaca słodkie oraz pikantne dania. Świeży imbir można zetrzeć do potraw smażonych na patelni i curry podczas gotowania, lub posypując nim mięso przed pieczeniem, lub grillowaniem. Imbir jest często stosowany w leczeniu bólu zapalnego, infekcji górnych dróg oddechowych oraz w celu poprawy zastoju krwi i trawienia. Jeśli jest ci zimno, wypij filiżankę herbaty imbirowej, aby pobudzić krążenie. - Jałowiec
Ciemnofioletowe jagody są dobrze znane jako główny aromat ginu, ale są również używane w kuchni. Szczególnie dobrze komponują się z kapustą. Rozgniecione jagody jałowca są świetne w pasztetach, marynatach i bogatych sosach z czerwonego wina. Dobrze komponują się również z łososiem i wieprzowiną. - Kardamon
Ciepła, lekko słodka, ostra przyprawa. Używany do aromatyzowania potraw i napojów. Działa moczopędnie i przeciwbakteryjnie, tonizująco na serce. Często dodawany do azjatyckich mieszanek przypraw, past curry oraz herbaty i kawy. - Kmin
Świeże nasiona kminu, prażone na sucho, a następnie mielone, zapewniają bogatszy smak niż kmin w proszku. Po czarnym pieprzu kmin jest najczęściej używaną przyprawą na świecie. Kmin pasuje praktycznie do każdego dania, ale szczególnie do jagnięciny, dziczyzny, fasoli i ryżu. Połącz z oregano i chili, aby uzyskać meksykański akcent, lub z kardamonem, kolendrą i kurkumą, aby uzyskać smak Indii. - Kolendra
Liście kolendry mają wyraźny ziemisty i cytrynowy smak, podczas gdy nasiona kolendry mają ciepły, korzenny, cytrusowy smak po rozgnieceniu. Dodawaj liście kolendry do zup, sałatek, curry oraz dań z ryb i kurczaka lub łącz je z limonką i chili w potrawach smażonych na patelni. - Koper
Koper ma mocny smak, często porównywany do kopru włoskiego, anyżu gwiaździstego i selera, jest mile widzianym dodatkiem do twarogu, niskotłuszczowego serka śmietankowego, omletów, owoców morza, steków, sałatki ziemniaczanej i potraw z ogórków. Koper włoski jest przyprawą, ziołem i warzywem, i może być stosowany w wielu przepisach. Suszone nasiona kopru włoskiego są ostrą przyprawą. - Kozieradka
Nasiona kozieradki mają nutę goryczy, ze słodyczą syropu klonowego. Z drugiej strony liście kozieradki są pachnące i ziemiste. Dodaj nasiona kozieradki do curry, aby wzmocnić głębię smaku. - Kurkuma
Ma charakterystyczny żółty kolor. Kurkuma jest składnikiem proszku curry i jest składnikiem wielu potraw południowoazjatyckich. Użyj kurkumy z imbirem w daniach mięsnych i warzywnych lub dopraw nią ryż. Niewielka ilość kurkumy wystarcza na długo; podczas gotowania jej smak staje się intensywniejszy. Ma pikantny, lekko gorzki, lekko ostry smak; jest powszechnie stosowana do nadawania żółtego odcienia potrawom. Jest również stosowana w celu zmniejszenia stanu zapalnego. - Liść laurowy
Liście laurowe mają subtelny smak, zazwyczaj nie spożywa się, ale dodaje się je podczas długiego, powolnego gotowania, aby wzbogacić potrawę. Można je stosować suszone lub świeże, dobrze sprawdzają się w potrawach takich jak zupy, wolno gotowane dania mięsne, takie jak gulasze, zapiekanki. - Lubczyk
Świeży lubczyk ma mocny i lekko słodki, ale pikantny smak lubczyku jest często używany w zupach, gulaszach i sałatkach. Ta wieloletnia roślina jest bardzo ceniona w kuchni - Majeranek
Dobry zamiennik oregano, ale ma łagodniejszy smak. Nadaje smak szerokiej gamie potraw, od kiełbas i mięs po drób, warzywa i zupy. Jeśli używasz świeżego majeranku, najlepiej dodaj go na ostatnią chwilę, aby zachował swój jasny, świeży smak. - Marchew
Naturalnie słodka, świetnie komponuje się z różnorodnymi przyprawami, od imbiru i kminku po ostrą paprykę i zioła prowansalskie. - Masło
To wszechstronny produkt przeznaczony do wzbogacania smaku różnych potraw, zwłaszcza mięsnych. Niektóre przyprawy są tworzone na bazie masła, aby nadać im intensywny smak. - Mięta
Orzeźwiające zioło, które sprawdza się w daniach słodkich i pikantnych. Świetnie nadaje się do sałatek, makaronu, smacznie komponuje się z marchewką, groszkiem lub bobem. - Ocet jabłkowy
Obok takich składników jak czarny pieprz, nasiona kolendry, wędzona papryka, może być składnikiem domowych potraw, poprawia natlenienie krwi i krzepnięcie, wspomaga pracę nerek oraz działa dezynfekująco na układ pokarmowy, potencjalnie wspomagając walkę z pasożytami jelitowymi. - Oregano
Ciepły, aromatyczny, lekko gorzki smak i mocny aromat. Używaj go do marynowania mięs, drobiu i owoców morza przed grillowaniem, w potrawach jajecznych, chlebie, zapiekankach i sałatkach. Świetnie nadaje się również do spaghetti bolognese. Dodajemy pod koniec gotowania. - Papryka
Łagodniejsza i słodsza niż pieprz cayenne. Aby uzyskać węgierski akcent, połącz paprykę z kminkiem, kolendrą, cynamonem i koperkiem. Połącz z czosnkiem, aby uzyskać hiszpański smak. Papryka dobrze komponuje się z jagnięciną, kurczakiem i daniami rybnymi, pieczonymi kawałkami słodkich ziemniaków, fasolą lub jajecznicą. - Pieprz cayenne
Pieprz cayenne to silnie pobudzające zioło, które może pomóc złagodzić ból, oczyścić zatoki, wspomóc zdrowie serca i rozruszać zastoje trawienne. Wypróbuj pieprz cayenne w zupach i gulaszach, sosach do makaronu, dressingach do sałatek i jajkach. - Pieprz czarny
Ma pikantny i rozgrzewający smak. Czarny pieprz jest podstawą w większości domów, ale ilość smaku, jaką zapewnia, zależy od tego, jak świeży jest. Czarny pieprz to wszechstronna przyprawa, która może dodać smaku większości potraw, takich jak jajka, tłuste ryby i dania warzywne. - Pieprz biały
Biały pieprz jest powszechnie używany w kremowych zupach i białych sosach. Delikatnie rozgrzewa, wzmacnia smak potraw, nie przytłaczając ich. - Pietruszka
Ma lekko gorzki, trawiasty smak, który nie przytłacza innych składników. Pietruszka o płaskich liściach dobrze znosi ciepło i jest bardzo aromatyczna. Pasuje do pieczonej jagnięciny, grillowanego steku, ryb, kurczaka, warzyw, potraw ziemniaczanych, omletów, farszu, miękkich serów, marynat, dressingów, sosów i zup. Dodaje świeżości i wydobywa smak innych składników. - Rozmaryn
Aromatyczne zioło o zapachu sosny. Stosuj oszczędnie, dodawaj do pieczonego lub grillowanego mięsa, chleba, pikantnych wypieków, domowej pizzy, sosu pomidorowego, fasoli, ziemniaków lub potraw jajecznych. - Seler
Seler korzeniowy jest niezwykle wszechstronny, często gotowany w zupach i wywarach. Klasyczne połączenie dla selera to wieprzowina i kaczka. Doskonale komponuje się z jarmużem, koprem włoskim, jabłkami, grzybami, chrzanem i kalarepą, wyjątkowo dobrze z pietruszką oraz estragonem. Nasiona selera oferują różne potencjalne korzyści zdrowotne, w tym wspomaganie zdrowia układu trawiennego, potencjalne obniżanie ciśnienia krwi i działanie jako naturalny środek moczopędny. - Sól (drobnoziarnista morska, himalajska lub stołowa)
Wzmacnia naturalny smak potraw, niemal wszystkich jej składników. Stosowana niemal do każdego dania. - Szafran
Kwiatowy, słodki, miodowy smak, odrobina naprawdę wystarcza — zbyt duża ilość szafranu w potrawie może sprawić, że będzie miała gorzki smak. Można ją dodawać do sosu pomidorowego. - Szałwia
Ma silny, złożony aromat i gorzki smak. Jest podobna do rozmarynu, najlepiej stosować ją na świeżo i w małych ilościach. W przeciwieństwie do niektórych ziół szałwia nie traci smaku podczas długotrwałego gotowania. Dodawana jest do mięs, drobiu i farszów, często siekana i mieszana z makaronem. Zioło — świeże lub mielone — jest dodatkiem do farszu, pasztetów mięsnych i kotletów wieprzowych. - Szczypiorek
Świetny do jajek, zup i sałatek. - Tymianek
Smak mocny, ziemisty, gorzki, lekko miętowy z subtelnym aromatem. W przeciwieństwie do większości ziół tymianek potrzebuje długiego czasu gotowania, aby uwolnić cały swój smak. Dodawaj całe gałązki do wolno gotowanych posiłków i zapiekanek i usuwaj na końcu. Tymianek dobrze komponuje się z innymi ziołami, takimi jak rozmaryn, pietruszka, szałwia, cząber i oregano. Może nadać smak większości mięs, w tym kurczakowi i dziczyźnie i jest smacznym dodatkiem do pieczonych warzyw. - Ziele angielskie
Ziele angielskie to suszona brązowa jagoda tropikalnego drzewa. Mówi się, że smakuje jak połączenie goździków, cynamonu i gałki muszkatołowej. Działa jako środek na przeziębienia i rozstrój żołądka.
Smaki przypraw i ziół
Pięć podstawowych smaków przypraw to:
Jednak dopiero połączenie informacji pochodzących z receptorów: języka, nosowych i zatokowych tworzy ogólne poczucie smaku. Każdy podstawowy smak to komunikat, który mówi nam coś o tym, co wkładamy do ust, dzięki czemu możemy zdecydować, czy powinniśmy to zjeść.
- Smak słodki
Nasze języki są zaprogramowane do odczuwania słodkiego smaku, sygnalizują obecność cukrów/węglowodanów, w swojej najprostszej postaci cukier to energia, ale jego nadmiar nie jest zdrowy. Do słodkich przypraw należą: ziele angielskie, anyż, kminek, cynamonowiec, goździki, koper włoski, zielony kardamon, gałka muszkatołowa, mak, anyż gwiazdkowy, masło, marchew, miód. Słodki neutralizuje goryczkę i kwasowość. - Smak kwaśny
Wskazuje na obecność kwasów organicznych, ostrzega przed zepsuciem się potrawy lub jej szkodliwością. Zazwyczaj jest przyjemny w małych ilościach. Do kwaśnych przypraw należą: suszona skórka cytryny, cytryna, sok z limonki, ocet jabłkowy, jogurt, kiszonki. Kwaśny niweluje tłuszcz i równoważy ciężkie, wytrawne dania. - Smak gorzki
Pełni funkcję systemu ostrzegawczego przed toksynami, wykrywany przez wiele receptorów. Jednak nie wszystkie gorzkie produkty są toksyczne; rozsądnie stosowany w przygotowaniu potraw, gorzki element może zrównoważyć słodkie potrawy. Przykładami gorzkich przypraw są: liście laurowe, nasiona selera, koper włoski, mielona kozieradka, oregano, sproszkowany korzeń chrzanu, gałka muszkatołowa, majeranek, tymianek, gorczyca, kurkuma. W małych ilościach, jako dorośli, lubimy niewielkie ilości związków gorzkich, które mają pozytywny wpływ na nasz organizm, takich jak kofeina, kakao, gorzka czekolada. Gorzki niweluje nadmierną słodycz. - Smak słony
Wywoływany przez jony sodu, kluczowe dla wzmocnienia smaku. Chlorek sodu pozostawia na podniebieniu charakterystyczny posmak i podobnie jak kwaśność, ten szczególny smak jest przyjemny w niewielkich ilościach, ale jego nadmiar jest szkodliwy. Smak słony jest kluczowy dla większości potraw, zmieniając mdłe jedzenie w apetyczne i wzmacniając jego smak. Najbardziej wyraźna różnica w soli polega na jej strukturze; drobno zmielona sól rozpuszcza się łatwiej i smakuje bardziej słono. Przykłady: sól morska, sól himalajska, sól stołowa, sos sojowy. Słony wzmacnia ogólny smak. - Smak umami
Często opisywany jako bogaty lub pikantny smak, nazwa pochodzi od japońskiego słowa pyszny. Natomiast chińska tradycja kulinarna wyraźnie wymienia ostry (pikantny) jako jeden z pięciu podstawowych smaków. Umami i ostry to dwa odrębne doznania smakowe, choć mogą wzajemnie się uzupełniać. Ostry to pikantna intensywność, podczas gdy umami to smak pyszności. Przypomina smak wytrawnego bulionu mięsnego, którego nie da się opisać żadnym z pozostałych czterech smaków. Do przypraw bogatych w umami należą: prażony mielony czosnek, proszek z sosu sojowego, suszone płatki pomidorowe, grzyby, mięso, pomidory, często definiują kuchnię wschodnią dzięki zastosowaniu glutaminianu sodu. Umami to zasadniczo obecność glutaminianów. Glutaminian sodu (E621) jest powszechnie stosowanym wzmacniaczem smaku umami, który można dodać do zup, sosów, dań mięsnych, warzywnych, znajduje się w wielu produkowanych przyprawach.